Category: Gravis Ultrasound (Gravis Ultrasound Classic)

Primax SoundStorm Wave SOUND-M16B, Primax SoundStorm Wave SOUND-M16C

Primax SoundStorm Wave SOUND-M16B, Primax SoundStorm Wave SOUND-M16C

Kolejny wpis jest rozwinięciem zamieszczonego tu ostatnio postu dotyczącego klasycznej już dzisiaj karty dźwiękowej jaką jest Gravis Ultrasound Classic.

Przeglądając często aukcje kart dźwiękowych na allegro i ebayu zdarzyło mi się nie raz i nie dwa  spotkać karty muzyczne podobne do gravisa, zbudowane na tych samych komponentach często też  wprost określane przez sprzedawców jako oryginalne Gravisy.

Karty te opisywane są w internecie zwyczajowo jako Zielone Gus-y ze względy na ciemno-zielony kolor płyty PCB karty w odróżnieniu od czerwonego koloru jaki charakteryzuje oryginalne karty Gravisa.

Karty firmy Gravis były tak wielkim  sukcesem na scenie komputerowej , pomimo że ich twórcy nie przywiązywali wagi do zgodności z standardem sound blastera,  i  było   tylu chętnych na nie  nabywców że znalazło się kilka firm które zaczęło wytwarzać  pod swoją marką wierne kopie poszczególnych modeli lub bazując na komponentach gravisa tworzyć własne konstrukcje.

Przykładem takiego właśnie działania są prezentowane poniżej  dwie karty dźwiękowe firmy Primax :

Primax SoundStorm Wave SOUND-M16B Rev 0.1


oraz Primax SoundStorm Wave SOUND-M16C Rev 0.1

Co jest w tym wszystkim najważniejsze karty używają dokładnie tych samych sterowników co normalne GRAVISY !!!!

Wyprodukowane na licencji Gravisa modele te były idealnymi  klonami karty Gravis Ultrasound Classic.  Zaczynając od rzeczy najbardziej oczywistych pomijając różnicę w kolorze płytki PCB  widać też, że Primax skrócił znacznie całą konstrukcję (karty mają długość 23 centymetrów w porównaniu do oryginalnego classica który miał 28 cm była to spora różnica) dzięki czemu karty można zmieścić bez problemu do każdej obudowy komputerowej.

Primax SoundStorm Wave SOUND-M16C Rev 0.1 oraz Gravis Ultrasound Classic – porównanie

Co do innych różnic Model  Primax SoundStorm Wave SOUND-M16C posiada  cztery sloty na pamięć w postaci  128 Kb modułów pamięci  din identycznych jak w przypadku swojego pierwowzoru karty Gravis Ultrasound Classic.

Oryginalny Classic posiada osiem gniazd na pamięć i  z tego co się dowiedziałem w wersji podstawowej  był wyposażony w 256 Kb pamięci czyli z ośmiu gniazd sześć było wolnych i każdy użytkownik w miarę potrzeb mógł rozbudować dostępną pamięć dodając kolejne kostki pamięci   aż do 1024 Kb.

Primax SoundStorm Wave SOUND-M16C gniazda pamięci w lewym górnym rogu – przy 4 kościach karta ma na pokładzie 512 kb ramu brązowe gniazdo widoczne poniżej pozwala na dodanie dodatkowego ramu.

Primax SoundStorm Wave SOUND-M16C Rev 0.1


  Primax SoundStorm Wave SOUND-M16B oprócz zmniejszenia ilości   interfejsów do podłączania napędów o jeden   ma standardowo 512 Kb pamięci wbudowane na stałe w  płytę w postaci jednej  kości pamięci widocznej w prawym dolnym rogu zdjęcia, posiada również wolne gniazdo na dodatkowy ram

Karty po podłączeniu do komputera instaluje się w dosie narzędziem konfiguracyjnym które nie tylko testuje dostępność przerwań , kanałów DMA czy  zakresów ale i  przeprowadza test pamięci ram na karcie.

Po wybraniu zakładki other test (inne testy) możemy dokonać sprawdzenia dostępnej dla karty pamięci:

Testowanie pamięci karty jak widać karta ma na pokładzie 512 kb ramu :

Po teście program zgłasza wynik w naszym przypadku jest to wynik pozytywny 🙂


Obie karty mają możliwość rozbudowy pamięci Ram jak widać na zdjęciach każda ma dodatkowe  wolne gniazdo za pomocą którego zwiększyć można maksymalną pamięć karty do 1024 Kb.

Jest to już inny typ pamięci niż w oryginalnym Gravisie i przez pewien  czas zastanawiałem się skąd zdobyć ten typ kości pamięci  dopóty dopóki nie doczytałem w internecie że bywa ona określana  jako pamięć typu video.

To doprowadziło do rozwiązania tego problemu gdyż komputerami zajmuję się od lat i mam jeszcze w pamięci zdarzenie  kiedy odwiedzałem giełdę komputerową w Łodzi(  wtedy jeszcze na ulicy Miedzianej – to była giełda – to były czasy !!!)  w poszukiwaniu dodatkowej pamięci video dla pierwszej mojej karty graficznej jaką była karta graficzna S3  Trio  64V.

Przez całe lata zabawy z komputerami kiedy jeszcze nie pracowałem czyli w szkole podstawowej czy w liceum  zasadą w moim przypadku raczej koniecznością   było to że żeby zakupić coś nowszego musiałem najpierw sprzedać starszy sprzęt komputerowy.  Ze względy na ceny sprzętu komputerowego a także na szczupłość środków wynikających z kieszonkowego oraz niewielkich pieniędzy z pracy dorywczych nie było innej możliwości zdobycia niczego nowego jak poprzedzić to sprzedażą innego sprzętu.

Jedną  z niewielu rzeczy związanych z komputerami  której nigdy się z sentymentu się  nie pozbyłem była właśnie  moja  pierwsza karta graficzna S3 Trio.

  Karty ta  w formie widocznej na zdjęciu poniżej stanowi swoistą ozdobę mojego regału z płytami i częściami komputerowymi.

Więc kiedy przy   poszukiwaniu dodatkowej pamięci do kart Primaxa doczytałem się że do jego rozbudowy potrzebna jest „video type memory” – pamięć typu video postanowiłem, przyjrzeć się bliżej dawno zapomnianej karcie S3 Trio.

Otóż pamięci widoczne w górnej części karty, moduły których usilnie szukałem kiedyś na łódzkiej giełdzie komputerowej to dokładnie to same pamięci które są potrzebne żeby zwiększyć dostępną dla obu Primaxów ilość ramu.

Moduł pamięci po wyjęciu ze slota

Ilość kości pamięci wyciągniętych z karty S3 Trio starczyła akurat na „zasilenie” oby Primaxów:

Teraz po dołączeniu kości  do kart Primaxa   test pamięci wykrywa dostępny dla karty ram o wielkości aż 1024 KB !!!

Wniosek chyba z tego taki że nigdy nie należy pozbywać się lekkomyślnie starszego sprzętu komputerowego bo nawet po wielu latach może on tchnąć nowe życie w inne komponenty w sytuacji w której nigdy byśmy się tego nie spodziewali.

Cdn …


FAQ: Gravis Ultrasound („GUS”) FAQ v1.56 FAQ: Gravis Ultrasound („GUS”) FAQ v1.56 – kto czyta nie błądzi – kompletna lista FAQ na temat Gusa

Sterowniki i oprogramowanie oraz wiedza (drivers and software )

gravisultrasound.org – Nie tylko sterowniki i oprogramowanie ale całe kompendium wiedzy na temat GUSA oraz jego klonów

Gravis Ultrasound Archives -sterowniki i kompendium wiedzy Gravis Ultrasound Archives -sterowniki i kompendium wiedzy na temat Gravisa – bardzo polecam !!! -również lista gier „kompatybilnych” z Gusem.

Gravis Ultrasound Museum Muzeum historii Gusa, sterowniki , pliki , wiedza

Мощные звуковые карты – Gravis UltraSound (GUS) rosyjska strona o Gravisach

Ode to the Gravis Ultrasound Kolejna ciekawa strona o Gravisie.

New Reveal Multimedia Products Based On AMD InterWave Audio Processor



INTERNET WAYBACK MACHINE  !!!

Poniżej linki do stron dotyczących Gravisa „wyciągnięte” z archiwum Internet Wayback Machine

Wavetable Sound Cards Comparative Review
Primax SoundStorm Wavetable Card 16bit

Advanced Gravis’ New PnP Sound Cards Use the AMD Interwave Chip to Deliver Wavetable Sound at Reduced Price

Advanced Gravis Introduces The UltraSound ACE

Advanced Gravis Ships UltraSound MAX

Quality wavetable sound with the convenience of Windows ’95™ PnP

Begin jamming with the Gravis MIDI Adapter

What has the Press been saying…?

Frequently Asked Questions.

ExpertColor MED3201: AMD InterWave 32 PnP



Gravis Ultrasound classic

 

Tak gra Gravis Ultrasound !!!



Inne ciekawe strony dotyczące kart muzycznych, historii audio w komputerach PC itd.:

(większość nie po polsku ale od czego google translate 🙂

Karty dźwiękowe i zintegrowane układy audio bez tajemnic – Najszersze w sieci i w całości po polsku (autor Piotr Gontarczyk dla pclab.pl) kompendium wiedzy na temat rozwoju układów audio w komputerach – LEKTURA OBOWIĄZKOWA !!!

Soundcards Museum Historia kart dźwiękowych -muzeum kart z bardzo ciekawymi opisami i plikami dźwiękowymi do pobrania – również lektura obowiązkowa.

… a retrospective view on sound card history Crossfire Designs – Jedna z najlepszych baz wiedzy na temat historii dźwięku w komputerach – kolejna  lektura obowiązkowa.

IBM PC Ramblings(formerly the original Oldskool Beat) – historia wiedza i dużo plików dźwiękowych do przesłachania- kolejna strona której nie można ominąć !!!

Muzeum starého hardwaru a počítaču-jak sama nazwa wskazuje „Muzeum starého hardwaru a počítačů”  🙂 polecam szczególnie część dotyczącą kart dźwiękowych – Zvukové karty

HangkártyákA digitális hangrögzítés…. Olbrzymia kolekcja kart dźwiękowych ze zdjęciami i krótki opisem – niektóre karty naprawdę unikatowe !!!

PC SOUNDCARDS A Practical Guide  – Strona Sound on Sound i dużo ciekawych rzeczy na temat kart dźwiękowych.

THE HISTORY OF PC GAME MIDI By Eric Wing Krótka ale ciekawa historia midi i dźwięku  w komputerach.

Hardware Museum  Muzeum starego sprzętu komputerowego – duża sekcja kart dźwiekowych różnych producentów.

PC Sound Card Full Reports Duże zestawienie profesjonalnego testu kilkudziesięciu kart dźwiekowych.

Soundkarten Duże zestawienie różnych kart dźwiekowych plus sterowniki.

www.razor-records.ru Bardzo duże zestawienie różnych kart dźwiekowych, porównanie podstawowych parametrów.

PC soundcard page – ePanorama.net Dużo wiedzy na temat podstaw dźwięku w komputerach i kart muzycznych.

MULTIMEDIA/SOUND CARDS Olbrzymia baza wiedzy na temat podstaw dźwięku, dźwięku w komputerach, audio oraz midi.

Estrada I Studio -Digital Audio Labs CardDeluxe Interfejs audio – Estrada I Studio -Digital Audio Labs CardDeluxe    Interfejs audio

A comparison of different devices for music playback in games for MS-DOS Porównanie brzmienia różnych kart w dosie- pliki dźwiękowe do pobrania !!!

Gravis Ultrasound Classic

Gravis Ultrasound Classic ver 3.73

Gravis Ultrasound Classic ver 3.73

Żadna kolekcja kart dźwiękowych nie byłaby kompletna gdyby zabrakło w niej choć jednej  karty Gravis Ultrasound.  Gravis Ultrasound Classic ver 3.73   pochodząca z 1993 roku karta – legenda wytwarzana przez firmę Advanced Gravis Technologies, tak naprawdę  jeden z  pierwszych prawdziwych  muzycznych akceleratorów, karta,  która na poziomie komputerów klasy PC-386SX wyposażonych w” zawrotną” ilość pamięcie w postaci  2 megabajtów ramu potrafiła przejąć na siebie, zwalniając z tego procesor komputera,  kwestię odtwarzania, nagrywania i miksowania dźwięku,  posiadająca własną pamięć  o pojemności  256kb z możliwością  rozbudowy do 1 mb.

Karta pierwotnie nosiła nazwę  Gravis Ultrasound wraz z pojawieniem się kolejnych modeli urządzeń tego producenta  takich jak  Gravis PnP, Gravis Extreme czy Ace  przemianowana została  na  Ultrasound Classic .

Karta w której bodaj jako pierwszej zaimplementowano praprzodka  technologi dźwięku 3-D technologię  Focal Point 3D Audio pozwalającą cieszyć się pierwszymi prawdziwymi efektami przestrzennego dźwięku.

Karta  jako pierwsza posiadała również  technologię PCM (ang. Pulse Code Modulation)  pozwalającą na samplowanie z jakością  CD , oprócz tego w odróżnieniu od królujących już wtedy na rynkach kart Adlib i Sound Blaster bazujących na syntezie FM   oferowała syntezę wavetable z pełną  32 głosową polifonią,  oferowała też  zgodność z Adlib oraz  Sound Blasterem 2.0. (w teorii dzięki możliwości  emulacji  tychże)

Poza tym Gravis umożliwiał nagrywanie/samplowanie przy częstotliwościach w zakresie od 4 do 44.1 kHz  przy 8 bitach w Mono lub Stereo. oraz tzw full duplex czyli nagrywanie i odtwarzanie dźwieku mogło odbywać się na nim jednocześnie, posiadał też wbudowany  wzmacniacz toru audio.

Jakością audio a przede wszystkim midi Gravis  bił na głowę większość dostępnych wtedy kart muzycznych i bardzo szybko stał się kartą kultową na tzw demo-scenie, niektóre dema scenowe powstawały wyłącznie dla Gusa z całkowitym pominięciem standardu sound blastera.

Stało się tak też dzięki bardzo profesjonalnemu podejściu twórców Gus-ów którzy udostępnili całość dokumentacji programowej oraz narzędzia i udzielili dużego technicznego wsparcia które pozwoliło bardziej zaawansowanym użytkownikom na programowanie kart we własnym zakresie, tworzenie własnych patchy dźwiękowych oraz własnego oprogramowania.

 Dzięki dodatkowej karcie córce  możliwe było rozszerzenie możliwości karty pozwalające na samplowanie przy 16 bitach w trybie stereo w częstotliwości 44Khz.

Karta posiada jak wspomniałem powyżej własną pamięć, na płytce pcb karty znajduje się 8 gniazd na dodatkową  pamięć w postaci 20 pinowych  modułów DIP (Dual In-line Package)  w gniazdach tych  możemy obsadzać kości o pojemności 128  kb  dzięki czemu możemy ją rozszerzyć do maksymalnej wielkości 1024 kb    (128 x 8 = 1024 )


pamięć DIP (Dual In-line Package) Pamięć DIP krótka charakterystyka.

Moduły DIP pamięci do karty można jeszcze dzisiaj dokupić na ebayu lub allegro lub czasami wyjąć ze starej płyty głównej lub starej karty graficzne z reguły jeszcze na złącze isa  które to podzespoły  również korzystały z podobnego typu pamięci.

Gniazda pamięci na karcie  ( 20 PIN 256 KB  dip memory socket on gravis ultrasound )

Gravis Ultrasound Classic ver 3.73 -gniazda pamięci DIP

Jakkolwiek śmiesznie brzmi dzisiaj 1 mb dodatkowej pamięci w tamtych czasach nie było to wcale mało, użytkownik dzięki temu mógł wgrywać do pamięci karty własne patche dźwiękowe sprawiając że utwory w formacie midi zaczynały brzmieć zdecydowanie lepiej.

Karta była na tyle popularna że oprócz modeli karty wyprodukowanych przez Advanced Gravis Technologies pojawiły się również liczne klony wytwarzane przez inne firmy również już pod wycofaniu się firmy Gravis z tego segmentu rynku , a będące w dużej mierze idealnymi kopiami oryginałów poszczególnych modeli.

Przykładem takiego wiernego klona może być posiadane przeze mnie karta:

 SoundStorm Primax-M16C  – jeden z dwóch klonów karty  Gravis Ultrasound Classic wyprodukowany przez firmę Primax. (Gravis Ultrasound Classic clone)

SoundStorm Primax-M16C (Gravis Ultrasound Classic clone )

Tu obie karty razem Primax SoundStorm Wave SOUND-M16B (od prawej) oraz  SoundStorm Primax-M16C –  (Gravis Ultrasound Classic clones )

SoundStorm Primax-M16C - (Gravis Ultrasound Classic clones )

będąca wierną kopią Gravisa Classica która ma dokładnie takie same parametry (mogą być oczywiście różnice w ilości zamontowanej  pamięci na karcie ) i działa na dokładnie tym samych sterownikach i  oprogramowaniu.

 (Tak więc możliwa jest sytuacja w której wyłączamy komputer  podmieniamy jedną kartę  na drugą i po włączeniu komputera wszystko działa bez problemu.)

SoundStorm Primax-M16C - (Gravis Ultrasound Classic clone )

SoundStorm Primax-M16C + Gravis Ultrasound classic

SoundStorm Primax-M16C + Gravis Ultrasound classic

W momencie w którym Gravis wszedł na rynek właściwie nie było karty, może poza  urządzeniami  Rolanda która dorówywała by Gravisowi jakością, jednak producenci karty niezbyt przejęli się wchodzącym wtedy standardem sound blastera, który karta mogła w teorii emulować ale w praktyce było z tym bardzo różnie co sprawiło że wiele osób zrezygnowało z zakupu tej karty ze względy na problemy z kompatybilnością ze sound blasterem  w grach.

 Ten kogo było na to stać kupował sobie i instalował w komputerze dwie karty, Sound Blastera Creativa oraz Gravisa dzięki czemu miał komputer na którym można było w tamtym czasie pod kątem muzycznym zrobić prawie wszystko.

 Osoby naprawdę zasobne w gotówkę podłączali do takiego zestawu dwa komplety głośników dzięki czemu efekty dźwiękowe oraz pliki midi po odpowiednim ustawieniu w setupie gry mogły być odgrywane osobno przez każdą kartę w trybie „quadro”.

Można było również  co było częstszym rozwiązaniem ,połączyć wyjście Gravisa z wejściem Line in drugiej karty i z niej wyprowadzić sygnał na głośniki wtedy za audio odpowiedzialna była druga karta gravis zaś odpowiadał za dźwięki.

Instalację karty najlepiej przeprowadzić w dosie, służy do tego komenda setup w katalogu ULTRASND  która ustawia przerwania i kanały DMA na których będzie działała zarówno karta jak i jej syntezator i testuje te przerwania aby wykluczyć konflikty sprzętowe dzięki czemu instalacja nie sprawia większych problemów.

Do odtwarzania midi w dosie służy prosty player midi uruchamiany z dosa komendą playmidi- widoczny poniżej.

Konfiguracja oraz mixer karty 

Po instalacji, z racji, że z reguły  nie będziemy używać  na karcie mikrofonu, wejścia cd ani Line in (chyba że chcemy za pomocą tej karty nagrywać), warto, czy w windowsie czy w dosie (w dosie służy do tego komenda ultramix z odpowiednimi parametrami ) wyciszyć te wyjścia/wejścia  co ma bardzo pozytywny wpływ na jakość toru audio karty.

Zakładka urządzenia  po zainstalowaniu karty.

Muszę przyznać iż pomimo pełnoletności karta gra wspaniale zarówno jeśli chodzi o tor audio ale przede wszystkim fantastyczne, można też dodać nostalgiczne  brzmienie syntezatora karty, które jest tak przecież dla niej charakterystyczny.

Karta pojawia się sporadycznie zarówno na naszym allegro jak i na ebayu w bardzo różnych cenach  ale zdecydowanie jest to  coś co warto mieć w swojej kolekcji jako idealną  kartę do słuchania na niej   wszystkich klasycznych tematów pochodzących z lat 90  gier  w formacie midi czy   pochodzących z  demosceny produkcji  takich jak chociażby   Second Reality

 

   które na tej karcie brzmią tak jak powinny- czysta komputerowa klasyka.


Jest to też niejako kwestia sentymantalna, karty takie jak Gravis w momencie kiedy się pojawiły na naszym rynku były daleko poza finansowym  zasięgiem przeciętnego użytkownika komputerów, który chcąc nie chcąc musiał się zadowolić najczęściej kartą Creativa nie oferującą nic poza niezbyt wysokiej jakości  syntezą Fm.  Dziś można je zakupić za ułamek tamtej ceny dzięki czemu możemy się cieszyć czymś co wtedy dla wielu było nieosiągalne.



FAQ: Gravis Ultrasound („GUS”) FAQ v1.56 FAQ: Gravis Ultrasound („GUS”) FAQ v1.56 – kto czyta nie błądzi – kompletna lista FAQ na temat Gusa

Serwer FTP z oryginalnymi  ISO płyt ze sterownikami do kart Gravisa

ftp://78.153.157.21/iso/

Sterowniki i oprogramowanie oraz wiedza (drivers and software )

gravisultrasound.org – Nie tylko sterowniki i oprogramowanie ale całe kompendium wiedzy na temat GUSA oraz jego klonów

Gravis Ultrasound Archives -sterowniki i kompendium wiedzy Gravis Ultrasound Archives -sterowniki i kompendium wiedzy na temat Gravisa – bardzo polecam !!! -również lista gier „kompatybilnych” z Gusem.

Gravis Ultrasound Museum Muzeum historii Gusa, sterowniki , pliki , wiedza

Мощные звуковые карты – Gravis UltraSound (GUS) rosyjska strona o Gravisach

Ode to the Gravis Ultrasound Kolejna ciekawa strona o Gravisie.

Gravis Ultrasound classic

 

Tak gra Gravis Ultrasound !!!


Karty dźwiękowe firmy Gravis :

  • UltraSound Classic
  • UltraSound MAX
  • UltraSound ACE
  • UltraSound PnP/PnP Pro
  • UltraSound Extreme

Krótki opis „wyciągnięty” ze strony Internet Wayback Machine

UltraSound Classic:

 The original UltraSound cards we now call the „classic” cards. This card is unique in the fact it uses a bank of 8 chips for memory. It also has a double row of pins near where the card plugs into the ISA bus.

UltraSound MAX:

 This card is unique in the fact it uses three ribbon cable connectors on the end of the card that support Sony, Mitsumi, and Panasonic drives. It also has jumpers for setting the DMA an IRQs for the CDROM controller circuit built into the MAX.

UltraSound ACE:

 This card is unique in the fact that it only has a line-in and a line-out connector on the external bracket. It’s also a short card that’s barely bigger than the slot it’s plugged into. It’s the only UltraSound with an Adlib Enable/Disable jumper on it.

UltraSound PnP/PnP Pro:

 These cards both have dual SIMM sockets on the end of the card. The Pro version has a bank of jumpers at the top of the card as well as a 1/2 meg RAM chip soldered onto the card so when there are no SIMMs on the card, IWINIT – V9 still reports 1/2 meg of memory.

UltraSound Extreme:

 This card has an ESS chip, and it is pre-filled with 1 MB of memory. No other UltraSound cards have an ESS chip (Sound Blaster Pro compatible chip).


Inne ciekawe strony dotyczące kart muzycznych, historii audio w komputerach PC itd.:

(większość nie po polsku ale od czego google translate 🙂

Karty dźwiękowe i zintegrowane układy audio bez tajemnic – Najszersze w sieci i w całości po polsku (autor Piotr Gontarczyk dla pclab.pl) kompendium wiedzy na temat rozwoju układów audio w komputerach – LEKTURA OBOWIĄZKOWA !!!

Soundcards Museum Historia kart dźwiękowych -muzeum kart z bardzo ciekawymi opisami i plikami dźwiękowymi do pobrania – również lektura obowiązkowa.

… a retrospective view on sound card history Crossfire Designs – Jedna z najlepszych baz wiedzy na temat historii dźwięku w komputerach – kolejna  lektura obowiązkowa.

IBM PC Ramblings(formerly the original Oldskool Beat) – historia wiedza i dużo plików dźwiękowych do przesłachania- kolejna strona której nie można ominąć !!!

Muzeum starého hardwaru a počítaču-jak sama nazwa wskazuje „Muzeum starého hardwaru a počítačů”  🙂 polecam szczególnie część dotyczącą kart dźwiękowych – Zvukové karty

HangkártyákA digitális hangrögzítés…. Olbrzymia kolekcja kart dźwiękowych ze zdjęciami i krótki opisem – niektóre karty naprawdę unikatowe !!!

PC SOUNDCARDS A Practical Guide  – Strona Sound on Sound i dużo ciekawych rzeczy na temat kart dźwiękowych.

THE HISTORY OF PC GAME MIDI By Eric Wing Krótka ale ciekawa historia midi i dźwięku  w komputerach.

Hardware Museum  Muzeum starego sprzętu komputerowego – duża sekcja kart dźwiekowych różnych producentów.

PC Sound Card Full Reports Duże zestawienie profesjonalnego testu kilkudziesięciu kart dźwiekowych.

Soundkarten Duże zestawienie różnych kart dźwiekowych plus sterowniki.

www.razor-records.ru Bardzo duże zestawienie różnych kart dźwiekowych, porównanie podstawowych parametrów.

PC soundcard page – ePanorama.net Dużo wiedzy na temat podstaw dźwięku w komputerach i kart muzycznych.

MULTIMEDIA/SOUND CARDS Olbrzymia baza wiedzy na temat podstaw dźwięku, dźwięku w komputerach, audio oraz midi.

Estrada I Studio -Digital Audio Labs CardDeluxe Interfejs audio – Estrada I Studio -Digital Audio Labs CardDeluxe    Interfejs audio

A comparison of different devices for music playback in games for MS-DOS Porównanie brzmienia różnych kart w dosie- pliki dźwiękowe do pobrania !!!